In het kort
- Vier punten uit vijf is geen uitzondering. Drie keer eerder begon PEC slechter.
- Van de vijf seizoenen met vier punten of minder eindigde er één in degradatie. Dat seizoen begon met nul.
- Het balbezit van 39 procent is het laagste van tien Eredivisie-seizoenen.
- De honderd schoten tegen zijn er meer dan in enig ander seizoen in die reeks.
PEC staat na vijf speelronden dertiende met vier punten. Dat klinkt slechter dan het is. Alleen zit er in dezelfde cijfers iets wat wél nieuw is. Dat gaat niet over punten.
Vier punten is geen uitzondering
Tien keer begon PEC in de afgelopen elf jaar aan een Eredivisie-seizoen. Alleen 2022/23 ontbreekt, toen de club in de Eerste Divisie speelde. Zet die tien starts naast elkaar en deze valt niet op.
| Seizoen | Punten | Doelsaldo | Positie na 5 | Eindpositie |
|---|---|---|---|---|
| 2021/22 | 0 | -7 | 18 | 18, gedegradeerd |
| 2016/17 | 2 | -8 | 17 | 14 |
| 2018/19 | 3 | -5 | 16 | 13 |
| 2019/20 | 4 | -5 | 15 | 16, bij staking |
| 2024/25 | 4 | -3 | 14 | 10 |
| 2026/27 | 4 | -4 | 13 | loopt nog |
| 2020/21 | 5 | -1 | 9 | 13 |
| 2023/24 | 7 | -1 | 8 | 12 |
| 2025/26 | 7 | -1 | 10 | 15 |
| 2017/18 | 10 | +2 | 7 | 9 |
Drie seizoenen begonnen slechter. Twee andere kwamen op precies vier punten uit. Het gunstigste dat over deze start te zeggen valt, staat in de vierde kolom: met vier punten dertiende staan is de hoogste positie die een PEC-ploeg in deze reeks met zo’n opbrengst innam.
Dat 2019/20 op zestien eindigde verdient een voetnoot. Dat seizoen werd in maart 2020 gestaakt na zesentwintig van de vierendertig speelronden. Er is nooit een officiële eindstand vastgesteld.
Wat zo’n start voorspelde
Vijf afgesloten seizoenen begonnen met vier punten of minder. Vier ervan liepen goed af, met eindposities van veertien, dertien, tien en zestien bij staking. Eén liep uit op degradatie.
Dat was 2021/22. Toen verloor PEC alle vijf de openingsduels, met een doelsaldo van min zeven. Na drie speelronden stond de ploeg al achttiende. Daar eindigde ze ook, met zevenentwintig punten. Wie de degradatie als waarschuwing wil gebruiken, moet er dus bij zeggen dat die start twee keer zo slecht was als deze.
Het scherpste vergelijkingspunt ligt dichterbij. In 2024/25 pakte PEC onder Johnny Jansen vier punten uit vijf duels, met een doelsaldo van min drie en een veertiende plek. Dat seizoen eindigde tiende met eenenveertig punten, het beste resultaat van de laatste jaren.
Andersom werkt het net zo goed. Vorig seizoen begon Henry van der Vegt met zeven punten en een tiende plaats, bijna twee keer de opbrengst van nu. PEC eindigde vijftiende.
Waar het dit jaar wél afwijkt
Hier houdt de geruststelling op. Want naast de punten staan cijfers die geen enkel eerder seizoen laat zien.
Alle cijfers (tabel)
| Seizoen | Balbezit | Schoten voor | Schoten tegen |
|---|---|---|---|
| 2020/21 | 55,6% | 86 | 59 |
| 2018/19 | 54,4% | 77 | 54 |
| 2017/18 | 53,6% | 91 | 56 |
| 2016/17 | 51,6% | 59 | 55 |
| 2021/22 | 50,0% | 61 | 73 |
| 2019/20 | 49,4% | 60 | 99 |
| 2023/24 | 48,8% | 78 | 56 |
| 2024/25 | 47,0% | 44 | 75 |
| 2025/26 | 43,0% | 39 | 81 |
| 2026/27 | 39,0% | 59 | 100 |
Negenendertig procent balbezit is het laagste van de tien, met vier procentpunt afstand tot de nummer twee. De honderd schoten tegen zijn er meer dan PEC in enig ander seizoen in deze reeks toestond. Het vorige uiterste was 2019/20, met negenennegentig.
De tabel is bovendien netjes gesorteerd op balbezit. Dat is geen toeval. De vier seizoenen met de meeste bal staan bovenaan, de vier meest recente onderaan.
Het derde jaar zonder bal
Toch is dit geen breuk. Het is een lijn. Het balbezit zakt drie seizoenen op rij: 47 naar 43 naar 39 procent. Wie dit seizoen als omslagpunt wil aanwijzen, kijkt naar het derde jaar van dezelfde beweging.
Interessanter is wat er binnen die lijn juist beter ging. PEC nam dit seizoen 59 schoten, tegen 39 vorig jaar en 44 het jaar daarvoor. Voorin gebeurt er dus meer dan in de twee voorgaande jaargangen, niet minder.
Wat veranderde, zit aan de andere kant. 75, 81, 100. De tegenstander komt elk jaar vaker tot schieten. Dit jaar sprong dat cijfer met bijna 20 omhoog. Daar zitten de 26 schoten van Ajax in en de 27 van FC Twente, maar ook de 21 van Sparta. Hoe die avond op Het Kasteel verliep, staat in onze nabeschouwing.
Het verhaal is dus niet dat PEC is ingestort. Het is dat de ploeg voor het derde jaar op rij zonder bal speelt. En dat de verdediging er dit jaar wel doorheen breekt.
Het programma zat in de zwaarste groep
Blijft over de vraag of dit openingsprogramma zwaarder was dan gebruikelijk. Ajax, FC Twente, SC Heerenveen, NEC en Sparta, met drie uitwedstrijden.
Meet je dat aan de eindpositie die deze vijf clubs vorig seizoen haalden, dan kom je op een gemiddelde van 6,0. Dat is het zwaarste van de tien, maar het verschil met 2018/19 en 2020/21 bedraagt zes tiende van een plek. Op een gemiddelde van vijf clubs, met de eindstand van vorig jaar als benadering voor dit jaar, is dat te weinig om er iets hards over te zeggen.
Wat er wel staat: dit programma zit in de zwaarste groep. En het is aantoonbaar zwaarder dan de openingsreeksen van de twee seizoenen waarin PEC nóg slechter begon. Zowel in 2016/17 als in 2021/22 kwam het gemiddelde van de tegenstanders uit op 9,4.
Wat je hieruit mag halen
De punten zeggen dat er weinig aan de hand is. Vier uit vijf tegen een programma uit de zwaarste groep is normaal voor deze club. Vier van de vijf keer dat het eerder zo begon, eindigde het seizoen prima. Het enige jaar dat het misging, begon met nul.
De bal zegt iets anders. 39 procent en 100 schoten tegen zijn allebei het uiterste van tien seizoenen. Ze staan aan het einde van een reeks die drie jaar dezelfde kant op loopt. Zondag komt Feyenoord naar Zwolle. Als er iets is om naar te kijken, is het niet alleen de uitslag.
Bronnen: Sportmonks (eigen afname over tien Eredivisie-seizoenen), eigen berekeningen
Elke vrijdag het beste van Vak Blauw in je mail
Eén mail per week, de sterkste stukken en het programma. Afmelden kan altijd.
